Odłamki. Performans Joanny Pawlik wobec sztuki Ewy Partum

14 kwietnia zapraszamy na wyjątkowe wydarzenie towarzyszące wystawie Ewa Partum: Contemplating Art, Contemplating Love.

Program

16:30 – zwiedzanie wystawy Ewa Partum: Contemplating Art, Contemplating Love z kuratorką Martą Smolińską (zbiórka przy recepcji)

 

18:00 – performans Joanny Pawlik Odłamki (sala audiowizualna)

Inspirując się performansem Ewy Partum Piruet (1984), Joanna Pawlik podejmuje temat ciała w kryzysie i transformacji. W swoim performansie Partum, naga, rozbijała lustro w akcie sprzeciwu społecznemu narzucaniu estetycznych ideałów kobiecego ciała. W przypadku Pawlik doświadczenie utraty części ciała w wypadku staje się punktem wyjścia do przepisania tego gestu: ciało nie jest już obrazem, lecz miejscem pamięci, siły i nowej równowagi. Performans Odłamki bada momenty graniczne – pęknięcie, utratę i odrodzenie – w których ruch i obecność ciała zyskują nowy sens.

Koncepcja / wykonanie: Joanna Pawlik

Koncepcja kostiumu: Joanna Pawlik, Joanna Sitarz

Muzyka: Tytus Materka / Joanna Pawlik

Czas trwania: ok. 19 min

 

18:30 – przerwa kawowa (restauracja Amant)

 

19:00 – rozmowa kuratorów Adama Budaka i Marty Smolińskej z Joanną Pawlik na temat kontekstów performansu i wystawy (restauracja Amant)

 

Cena biletu na wydarzenie: 25 zł

 

 

 

Joanna Pawlik o performansie Odłamki

W performansie Piruet Ewa Partum ukazuje ciało kobiety w akcie radykalnego gestu. Naga artystka wchodzi na taflę lustra, obraca się wokół własnej osi i mocnym kopnięciem rozbija szklaną powierzchnię. To moment graniczny – między ruchem a bezruchem, pięknem a destrukcją, obrazem a ciałem. Partum odrzuca w ten sposób estetyczny ideał kobiecego ciała jako harmonijnego i kontrolowanego. Jej piruet nie jest taneczny – to gest sprzeciwu, w którym ciało odzyskuje siłę poprzez zniszczenie obrazu, który je określał.

Ten performans nabiera dla mnie szczególnego znaczenia w kontekście mojego własnego doświadczenia. W wyniku wypadku, podczas którego doszło do rozbicia szkła, noga – ta sama, na której przez lata trenowałam jazdę figurową – została poważnie uszkodzona i później amputowana. Akt rozbicia lustra w Piruecie staje się więc dla mnie nie tylko metaforą, lecz także realnym doświadczeniem pęknięcia: momentem, w którym ciało traci swoją dotychczasową formę, a wraz z nią – wcześniejsze doświadczenie ruchu, równowagi i tożsamości cielesnej.

W obu przypadkach szkło działa jak granica: między ciałem a jego odbiciem, między obrazem a rzeczywistością, między tym, co ciało pamięta, a tym, co już nie istnieje. W performansie Partum lustro jest narzędziem emancypacji, a jego rozbicie to uwolnienie się od wizerunku kobiety jako odbicia męskiego spojrzenia. W moim doświadczeniu szkło staje się natomiast punktem przejścia: od ciała, które znało ruch i kontrolę, do ciała, które musi określić siebie na nowo.

Partum w Piruecie rozbija powierzchnię obrazu, ja noszę w sobie jego odłamek. W obu przypadkach ciało staje się miejscem kryzysu i transformacji. Dla Partum był to bunt przeciwko kulturze reprezentacji, dla mnie – moment, w którym obecność nabiera innego znaczenia. Ciało nie jest już obrazem do oglądania, lecz świadectwem trwania, pamięcią ruchu i śladem przekroczonej granicy.

Dziś, pracując z ciałem po amputacji, kontynuuję dialog z Partum – nie poprzez naśladowanie jej gestu, ale przez jego przepisanie w moim własnym ciele. Interesuje mnie moment, w którym ruch staje się możliwy pomimo ograniczeń, a równowaga rodzi się z utraty. W moich działaniach performatywnych próbuję odnaleźć nowy sposób obecności – taki, w którym ciało nie jest już odbiciem ani brakiem, lecz miejscem pamięci, siły i transformacji.

 

 

Joanna Pawlik – artystka sztuk wizualnych i performerka. W swojej twórczości proponuje radykalną strategię obecności: ciało niepełnosprawne, kobiece i wystawione na spojrzenia staje się medium sztuki i narzędziem krytyki społecznej. Wpisując się w tradycję sztuki feministycznej, Pawlik wprowadza perspektywę disability studies, redefiniując znaczenie cielesności odbiegającej od normy. Jej praktyka ma wymiar polityczny – jest sprzeciwem wobec marginalizacji i próbą wyobrażenia nowych form wspólnoty.

Współpracowała między innymi z Zachęta – Narodową Galerią Sztuki, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, MOCAK-iem, Muzeum Współczesnym Wrocław, Bunkrem Sztuki w Krakowie, CSW Kronika w Bytomiu, Galerią Arsenał w Poznaniu oraz Centrum Kultury Zamek w Poznaniu. Jej prace znajdują się w kolekcjach między innymi Bunkra Sztuki, MOCAK-u oraz Zachęty Sztuki Współczesnej w Szczecinie.