Mocak_mobile_icon
Aplikacja mobilna
Zaplanuj wizytę w muzeum, sprawdź aktualne wydarzenia oraz zwiedzaj wystawy z mobilnym przewodnikiem.
Pobierz Zamknij
Languages

Archiwum Władysława Hasiora

Archiwum Władysława Hasiora (1928-1999) zostało pozyskane w trakcie pracy nad wystawą Władysław Hasior. Europejski Rauschenberg?. Znajdują się w nim fotografie prac i działań artysty, czasopisma, wycinki gazetowe z recenzjami jego wystaw, plakaty, katalogi, a także zaproszenia, broszury i ulotki. Zbiory dopełniają recenzje poświęcone wystawie.

Władysław Hasior (1928–1999)
Rzeźbiarz, malarz, scenograf i pedagog. Ukończył Państwowe Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem, gdzie również, jeszcze przed zakończeniem studiów na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, pracował jako nauczyciel. Był także wykładowcą w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu i scenografem tamtejszego Teatru Polskiego. Członek międzynarodowej grupy artystów i pisarzy Phases.

W 1959 roku otrzymał stypendium francuskiego ministerstwa kultury. Dzięki niemu udał się w podróż po Europie, która zakończyła się w kwietniu 1960 roku. Odwiedził Czechy, Niemcy, Belgię, w Paryżu studiował w pracowni Ossipa Zadkine’a, następnie trafił do Włoch. Swoje refleksje zapisywał w Dzienniku podróży…, który ukazał się drukiem w 1987 roku. Podróż ta, jak i wszystkie kolejne, miała niewątpliwy wpływ na Hasiora. On sam w filmie dokumentalnym Portret Władysława Hasiora z 1968 roku mówi, że sam był zdziwiony swoim zainteresowaniem tą poznaną w Paryżu, bo współczesna sztuka europejska nie przypadła mu wtedy do gustu. Z Francji wrócił do Zakopanego. Dopiero w 1985 roku otworzył w tym mieście, w dawnej leżakowni sanatorium Warszawianka, swoją autorską galerię.

Jeszcze w artykule w „Przekroju” z 1962 roku Hasior został przedstawiony jako artysta niedoceniony przez krytyków i publiczność. Jako człowiek, którego sztuka jest niezrozumiała. Mimo to jego pierwsza duża monograficzna wystawa została zorganizowana w warszawskiej Zachęcie w 1966 roku. Już w dwa lata później swoją indywidualną wystawę miał w Moderna Museet w Sztokholmie. Kraje skandynawskie będą częstą destynacją jego artystycznych podróży, to tam zostanie nazwany jednym z najbardziej interesujących artystów Europy.

Od końca lat 50. tworzył liczne asamblaże o silnie metaforycznej wymowie. Powstawały ze znalezionych przedmiotów i ich części, często ofiarowywanych artyście przez przyjaciół.  Mimo że z wykształcenia był rzeźbiarzem, jego dzieła z czasem ewoluowały w stronę malarstwa. Już na wspomnianej wystawie w Zachęcie widać było odejście Hasiora od rzeźby, jego asamblaże operowały efektami malarskimi. Od połowy lat 60. tworzy sztandary. Zachowywał w nich tradycyjną formę religijnego, uroczystego sztandaru procesyjnego, nadając mu jednak nowy groteskowy wyraz. Opatrywał je ironicznymi tytułami, które narzucają nową interpretację znajomego obiektu. Koniec lat 60. to również pierwsze eksperymenty Hasiora z płonącymi i szklanymi pomnikami. W 1966 roku powstają Żelazne organy, które miały być pierwszym grającym pomnikiem na świecie. Hasior stawał się największym eksperymentatorem w sztuce polskiej.

W latach 70. w Södertälje koło Sztokholmu zrealizował Słoneczny rydwan – gigantyczny pomnik przedstawiający konie, które podczas uroczystego odsłonięcia, w dniu nocy świętojańskiej, zapłonęły żywym ogniem. W 1973 roku w Łącku zorganizował Pochód sztandarów podczas Święta Kwitnącej Jabłoni. Korowód z 20 sztandarami niesionymi przez strażaków obserwowało ponad 35 tysięcy ludzi. Choć Hasior odcinał się od pojęcia performansu i happeningu, to tej realizacji za nie nie uznać. Artysta wychodził ze swoją sztuką do ludzi. Oni stawali się integralną częścią jego akcji, a każda wystawa, pomnik zaczęły przybierać formę spektakli. Performansy rzeźbiarskie tworzył z wykorzystaniem żywiołów natury: wiatru, wody, a przede wszystkim ognia.

Przez całą swoją twórczość Hasior fotografował. W archiwum Muzeum Tatrzańskiego przechowywanych są tysiące klatek jego zdjęć. Od pewnego czasu sukcesywnie digitalizowanych. Są to fotografie wszystkiego – od dokumentacji prac plenerowych i akcji efemerycznych artysty, po przydrożne reklamy. Są to dokumenty czasów, w których żył, cały czas czekające na ponowne odkrycie.

Władysław Hasior dosyć szybko poznał smak sukcesu, stał się postacią niezwykle popularną, artystą wręcz kultowym, na którego wernisaże przychodziły tłumy. Na jego temat powstało kilkanaście filmów dokumentalnych. Fenomen Hasiora był czymś niespotykanym. Tworzył praktycznie nieprzerwanie do swojej śmierci.

Hasior był postacią prowokującą i buntowniczą. Wielość technik, jakimi się posługiwał, motywów, materiałów czynią go artystą prawie totalnym, który niczego nie pomijał, taktując wszystko z równym zaangażowaniem i pasją.

Jego prace znajdują się między innymi w zbiorach Moderna Museet w Sztokholmie, Museu de Arte Moderna w São Paulo, Muzeum im. Aleksandra Puszkina w Moskwie, muzeach narodowych w Krakowie, Poznaniu, Warszawie, Wrocławiu.